ਅੱਜਕੱਲ੍ਹ ਵਾਲਾਂ ਦਾ ਝੜਨਾ ਅਤੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਗੰਜਾਪਨ ਇੱਕ ਆਮ ਸਮੱਸਿਆ ਬਣ ਗਈ ਹੈ। ਇਸ ਪਿੱਛੇ ਜੀਵਨਸ਼ੈਲੀ, ਤਣਾਅ ਅਤੇ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਸਭ ਤੋਂ ਅਹਿਮ ਕਾਰਨ ਹੈ ਪੋਸ਼ਕ ਤੱਤਾਂ ਦੀ ਕਮੀ। ਸਾਡੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਖਾਸ ਵਿਟਾਮਿਨਾਂ ਅਤੇ ਖਣਿਜਾਂ ਦੀ ਘਾਟ ਵਾਲਾਂ ਦੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਮਜ਼ੋਰ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਨਵੇਂ ਵਾਲ ਉੱਗਣੇ ਬੰਦ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਕਿਹੜੇ ਵਿਟਾਮਿਨਾਂ ਦੀ ਘਾਟ ਬਣਦੀ ਹੈ ਵਾਲਾਂ ਦਾ ਦੁਸ਼ਮਣ?
-
ਵਿਟਾਮਿਨ B12 ਅਤੇ ਬਾਇਓਟਿਨ (B7): ਇਹ ਵਿਟਾਮਿਨ ਲਾਲ ਰਕਤ ਕਣਾਂ (RBCs) ਨੂੰ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਵਾਲਾਂ ਦੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ ਤੱਕ ਆਕਸੀਜਨ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਮੀ ਨਾਲ ਵਾਲ ਬੇਜਾਨ ਹੋ ਕੇ ਝੜਨ ਲੱਗਦੇ ਹਨ।
-
ਵਿਟਾਮਿਨ D: ਵਿਟਾਮਿਨ D ਵਾਲਾਂ ਦੇ ਫੋਲੀਕਲਜ਼ (Hair Follicles) ਨੂੰ ਉਤੇਜਿਤ ਕਰਨ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸਦੀ ਭਾਰੀ ਕਮੀ ਕਾਰਨ ਨਵੇਂ ਵਾਲਾਂ ਦਾ ਉੱਗਣਾ ਰੁਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ‘ਐਲੋਪੇਸ਼ੀਆ’ (Alopecia) ਵਰਗੀ ਸਥਿਤੀ ਪੈਦਾ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।
-
ਆਇਰਨ (Iron): ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਆਇਰਨ ਦੀ ਘਾਟ (Anemia) ਵਾਲਾਂ ਦੇ ਡਿੱਗਣ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਕਾਰਨ ਹੈ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਔਰਤਾਂ ਵਿੱਚ। ਇਹ ਵਾਲਾਂ ਦੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੋਸ਼ਣ ਮਿਲਣ ਤੋਂ ਰੋਕਦਾ ਹੈ।
-
ਵਿਟਾਮਿਨ E ਅਤੇ C: ਇਹ ਐਂਟੀ-ਆਕਸੀਡੈਂਟ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਵਿਟਾਮਿਨ E ਸਿਰ ਦੀ ਚਮੜੀ (Scalp) ਵਿੱਚ ਖੂਨ ਦੇ ਵਹਾਅ ਨੂੰ ਸੁਧਾਰਦਾ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਵਿטਾਮਿਨ C ਕੋਲੇਜਨ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ, ਜੋ ਵਾਲਾਂ ਦੀ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਲਈ ਅਹਿਮ ਹੈ।
ਵਾਲ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਉੱਗਦੇ?
ਜਦੋਂ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਟਾਮਿਨਾਂ ਦੀ ਕਮੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਸਰੀਰ ਵਾਲਾਂ ਨੂੰ ‘ਗੈਰ-ਜ਼ਰੂਰੀ’ ਹਿੱਸਾ ਮੰਨ ਕੇ ਪੋਸ਼ਣ ਦੇਣਾ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਾਰੀ ਊਰਜਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਅੰਗਾਂ (ਦਿਲ, ਦਿਮਾਗ) ਨੂੰ ਬਚਾਉਣ ਵਿੱਚ ਲਗਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ:
-
ਵਾਲਾਂ ਦੇ ਫੋਲੀਕਲਜ਼ ਸੁਸਤ (Dormant) ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
-
ਨਵੇਂ ਵਾਲ ਉੱਗਣ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਰੁਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
-
ਵਾਲ ਪਤਲੇ ਹੋ ਕੇ ਟੁੱਟਣ ਲੱਗਦੇ ਹਨ।
ਸਲਾਹ: ਜੇਕਰ ਵਾਲ ਜ਼ਿਆਦਾ ਝੜ ਰਹੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਤੇਲ ਜਾਂ ਸ਼ੈਂਪੂ ਬਦਲਣ ਦੀ ਬਜਾਏ, ਆਪਣੇ ਡਾਕਟਰ ਨਾਲ ਸਲਾਹ ਕਰਕੇ ਬਲੱਡ ਟੈਸਟ ਕਰਵਾਓ ਤਾਂ ਜੋ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਵਿਟਾਮਿਨਾਂ ਦੇ ਪੱਧਰ ਦੀ ਜਾਂਚ ਹੋ ਸਕੇ। ਸਹੀ ਖੁਰਾਕ ਅਤੇ ਲੋੜ ਪੈਣ ‘ਤੇ ਸਪਲੀਮੈਂਟਸ ਹੀ ਇਸ ਸਮੱਸਿਆ ਦਾ ਸਥਾਈ ਹੱਲ ਹਨ।
