ਸਰਦੀ, ਖੰਘ ਅਤੇ ਬਦਲਦੇ ਮੌਸਮ ਵਿੱਚ ਜ਼ੁਕਾਮ ਹੋਣਾ ਇੱਕ ਆਮ ਸਮੱਸਿਆ ਹੈ। ਅਕਸਰ ਲੋਕ ਇਨ੍ਹਾਂ ਛੋਟੀਆਂ-ਮੋਟੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਲਈ ਤੁਰੰਤ ਐਂਟੀਬਾਇਓਟਿਕਸ ਜਾਂ ਦਵਾਈਆਂ ਲੈਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਦੇ ਸਰੀਰ ‘ਤੇ ਬੁਰੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਵੀ ਪੈ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਸਾਡੀ ਰਸੋਈ ਵਿੱਚ ਕਈ ਅਜਿਹੀਆਂ ਕੁਦਰਤੀ ਚੀਜ਼ਾਂ ਮੌਜੂਦ ਹਨ, ਜੋ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਨੁਕਸਾਨ ਦੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਤੋਂ ਤੁਰੰਤ ਰਾਹਤ ਦਿਵਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।
1. ਅਦਰਕ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਦ ਦਾ ਮਿਸ਼ਰਣ (ਖੰਘ ਲਈ ਰਾਮਬਾਣ)
ਅਦਰਕ ਵਿੱਚ ਐਂਟੀ-ਇੰਫਲੇਮੇਟਰੀ (ਸੋਜ ਘਟਾਉਣ ਵਾਲੇ) ਅਤੇ ਐਂਟੀ-ਬੈਕਟੀਰੀਅਲ ਗੁਣ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
-
ਵਰਤੋਂ ਦਾ ਤਰੀਕਾ: ਇੱਕ ਚੱਮਚ ਅਦਰਕ ਦੇ ਰਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਚੱਮਚ ਸ਼ੁੱਧ ਸ਼ਹਿਦ ਮਿਲਾ ਕੇ ਇਸ ਨੂੰ ਹਲਕਾ ਕੋਸਾ ਕਰ ਲਓ। ਇਸ ਮਿਸ਼ਰਣ ਨੂੰ ਦਿਨ ਵਿੱਚ 2-3 ਵਾਰ ਚੱਟਣ ਨਾਲ ਗਲੇ ਦੀ ਖਰਾਸ਼ ਅਤੇ ਪੁਰਾਣੀ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੀ ਖੰਘ ਤੋਂ ਤੁਰੰਤ ਰਾਹਤ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।
2. ਹਲਦੀ ਵਾਲਾ ਦੁੱਧ (ਗੋਲਡਨ ਮਿਲਕ)
ਹਲਦੀ ਵਿੱਚ ‘ਕਰਕਿਊਮਿਨ’ (Curcumin) ਨਾਮ ਦਾ ਇੱਕ ਤੱਤ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਇੱਕ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਐਂਟੀ-ਆਕਸੀਡੈਂਟ ਹੈ। ਇਹ ਸਰੀਰ ਦੀ ਰੋਗ ਪ੍ਰਤੀਰੋਧਕ ਸਮੱਰਥਾ (Immunity) ਨੂੰ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ।
-
ਵਰਤੋਂ ਦਾ ਤਰੀਕਾ: ਰਾਤ ਨੂੰ ਸੌਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇੱਕ ਗਲਾਸ ਗਰਮ ਦੁੱਧ ਵਿੱਚ ਅੱਧਾ ਚੱਮਚ ਹਲਦੀ ਮਿਲਾ ਕੇ ਪੀਓ। ਇਹ ਸਰੀਰ ਦੇ ਦਰਦ ਨੂੰ ਘੱਟ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਬੰਦ ਨੱਕ ਨੂੰ ਖੋਲ੍ਹਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦਾ ਹੈ।
3. ਭਾਫ਼ ਲੈਣਾ (Steam Inhalation)
ਜੇਕਰ ਜ਼ੁਕਾਮ ਕਾਰਨ ਨੱਕ ਬੰਦ ਹੈ ਜਾਂ ਸਾਹ ਲੈਣ ਵਿੱਚ ਤਕਲੀਫ਼ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਭਾਫ਼ ਲੈਣਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਅਤੇ ਤੁਰੰਤ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਉਪਾਅ ਹੈ।
-
ਵਰਤੋਂ ਦਾ ਤਰੀਕਾ: ਇੱਕ ਵੱਡੇ ਬਰਤਨ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਉਬਾਲੋ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਤੁਸੀਂ ਅਜਵਾਇਣ ਜਾਂ ਪੁਦੀਨੇ ਦੇ ਤੇਲ (Menthol) ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਬੂੰਦਾਂ ਪਾ ਸਕਦੇ ਹੋ। ਸਿਰ ‘ਤੇ ਤੌਲੀਆ ਰੱਖ ਕੇ 5 ਤੋਂ 10 ਮਿੰਟ ਲਈ ਗਰਮ ਪਾਣੀ ਦੀ ਭਾਫ਼ ਲਓ। ਇਸ ਨਾਲ ਛਾਤੀ ਵਿੱਚ ਜੰਮਿਆ ਹੋਇਆ ਰੇਸ਼ਾ (Mucus) ਪਤਲਾ ਹੋ ਕੇ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
4. ਲੂਣ ਵਾਲੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਗਰਾਰੇ (Gargles)
ਗਲੇ ਵਿੱਚ ਖਿਚਖਿਚ ਜਾਂ ਦਰਦ ਹੋਣ ‘ਤੇ ਗਰਾਰੇ ਕਰਨਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣਾ ਅਤੇ ਅਸਰਦਾਰ ਨੁਸਖਾ ਹੈ।
-
ਵਰਤੋਂ ਦਾ ਤਰੀਕਾ: ਇੱਕ ਗਲਾਸ ਕੋਸੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਅੱਧਾ ਚੱਮਚ ਨਮਕ ਮਿਲਾਓ। ਇਸ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਦਿਨ ਵਿੱਚ 3-4 ਵਾਰ ਗਰਾਰੇ ਕਰੋ। ਇਹ ਗਲੇ ਦੇ ਬੈਕਟੀਰੀਆ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸੋਜ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਘਟਾਉਂਦਾ ਹੈ।
5. ਤੁਲਸੀ ਅਤੇ ਕਾਲੀ ਮਿਰਚ ਦਾ ਕਾੜ੍ਹਾ
ਤੁਲਸੀ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵਾਇਰਸ ਨਾਲ ਲੜਨ ਦੀ ਅਦਭੁਤ ਸ਼ਕਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
-
ਵਰਤੋਂ ਦਾ ਤਰੀਕਾ: 5-7 ਤੁਲਸੀ ਦੇ ਪੱਤੇ, 2-3 ਕਾਲੀ ਮਿਰਚ ਅਤੇ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਟੁਕੜਾ ਅਦਰਕ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਉਬਾਲੋ। ਜਦੋਂ ਪਾਣੀ ਅੱਧਾ ਰਹਿ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਇਸ ਨੂੰ ਛਾਣ ਕੇ ਚਾਹ ਵਾਂਗ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਪੀਓ। ਇਹ ਕਾੜ੍ਹਾ ਵਾਇਰਲ ਬੁਖਾਰ ਅਤੇ ਜ਼ੁਕਾਮ ਨੂੰ ਜੜ੍ਹ ਤੋਂ ਖਤਮ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਸਾਵਧਾਨੀਆਂ
-
ਹਾਈਡ੍ਰੇਟਿਡ ਰਹੋ: ਸਰਦੀ-ਜ਼ੁਕਾਮ ਦੌਰਾਨ ਕੋਸਾ ਪਾਣੀ ਜਾਂ ਗਰਮ ਸੂਪ ਪੀਂਦੇ ਰਹੋ। ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਦੀ ਕਮੀ ਨਾ ਹੋਣ ਦਿਓ।
-
ਠੰਢੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਤੋਂ ਪਰਹੇਜ਼: ਫਰਿੱਜ ਦਾ ਪਾਣੀ, ਕੋਲਡ ਡਰਿੰਕਸ, ਆਈਸਕ੍ਰੀਮ ਅਤੇ ਤਲੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਖਾਣ ਤੋਂ ਬਚੋ।
-
ਆਰਾਮ: ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਇਨਫੈਕਸ਼ਨ ਨਾਲ ਲੜਨ ਲਈ ਊਰਜਾ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਚੰਗੀ ਨੀਂਦ ਲਓ।
ਜੇਕਰ ਇਹ ਘਰੇਲੂ ਨੁਸਖੇ ਅਪਣਾਉਣ ਦੇ 3-4 ਦਿਨਾਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਖੰਘ ਜਾਂ ਜ਼ੁਕਾਮ ਠੀਕ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਜਾਂ ਬੁਖਾਰ ਬਹੁਤ ਤੇਜ਼ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਤੁਰੰਤ ਕਿਸੇ ਮਾਹਿਰ ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਸਲਾਹ ਜ਼ਰੂਰ ਲਓ।
